حسين قرچانلو
159
جغرافياى تاريخى كشورهاى اسلامى ( فارسى )
اين بازار مشهورترين و پررفتوآمدترين بازارهاى قاهره بود . مردم براى خريد اقسام ترهبار و انواع گوشت ، از سراسر حومهء شهر به اين بازار مىآمدند . به فاصلهء اندكى از اين محل ، بازارى بود كه در آنجا زين و ساير سازوبرگ شتر به فروش مىرسيد . مردم ، مخصوصا پيش از فرا رسيدن موسم حج ، از سراسر مملكت مصر به اين بازار مىآمدند . از اين بازار تا مسجد الأقمر ، دكانهايى بود كه در آنها انواع مواد غذايى ، از قبيل گوشت خام و پخته ، نان ، روغن ، پنير ، شير ، سبزيجات و ادويهء گوناگون عرضه مىشد . دكانهاى متعددى وجود داشت كه در آنها كباب و خوراكيهاى سرخ كرده ، شب و روز ، آماده بود . نزديك جامع الأقمر ، بازار شمعريزها نيز قرار داشت . در آنجا شمعهاى بلند ، براى قنديلها و مشعلهاى مخصوص شرطههاى مأمور پاسدارى شهر ، و شمعهاى بسيار بزرگى كه در اجتماعات و هنگام حركت دستهها به كار مىرفت ، ديده مىشد . مجاور قسمت شمال شرقى اين منطقه ، به سوى باب النصر ، بازارى بود كه بزّازان و كسبه و پيشهوران وابسته به آنان ، از قبيل جولا ، قصّار ، رنگرز ، رفوگر ، خياط ، لباسشو ، اتوكش و طراح و به عبارت ديگر ، تمام پيشهورانى كه به نحوى در كار دادوستد پوشاك بودند ، گرد آمده بودند . نزديك مسجد الأقمر ، به سمت جنوب آن ، بازار نسبتا بزرگ مرغفروشان قرار داشت . « 1 » يكى از پرازدحامترين نقاط قاهره ، خيابان ميان دو كاخى بود كه از دورهء فاطميان باقى مانده بود . در دورهء ايوبيان ، امرا و شاهزادگان قصرهاى خالى اين خيابان را اشغال كرده بودند . در كنار اين خيابان ، بازار روزى تشكيل مىشد كه در آن ، انواع گوشت ، نان ، شيرينى ، ميوه و كالاهايى از اين قبيل مىفروختند . اين خيابان در دورهء مماليك تقريبا به يك موزه تبديل شد كه نمونههاى فراوانى از معمارى دوران اسلامى در آن وجود داشت ، از جمله بناهاى بزرگى مانند مدرسهء سلطان برقوق كه ديوارهاى مرتفع و منارههاى كوتاه و قطورش چشم را به سوى خود معطوف مىسازد . سپس ، مجموعهء ساختمانهايى كه به دست منصور قلاوون و پسرش محمد ساخته شد . غير از اين
--> ( 1 ) . همان ؛ ص 146 - 149 .